minisatelit (biyoloji) ne demek?
Minisatelitler (VNTR'ler)
Minisatelitler, DNA üzerinde tekrarlanan kısa nükleotit dizilerinden oluşan bölgelerdir. Değişken Sayıda Ardışık Tekrar (VNTR - Variable Number Tandem Repeat) olarak da adlandırılırlar. Bu bölgeler, genomun farklı yerlerinde bulunabilir ve her bir lokusta bulunan tekrar sayısı bireyler arasında büyük farklılık gösterebilir. Bu yüksek derecedeki varyasyon, minisatelitleri genetik belirleme, babalık testi ve adli tıp gibi alanlarda çok değerli kılar.
Özellikleri:
- Tekrar Dizisi Uzunluğu: Tipik olarak 10-60 baz çifti uzunluğunda tekrar dizilerinden oluşurlar.
- Tekrar Sayısı: Bireyler arasında büyük farklılık gösterir. Bir lokusta onlarca hatta yüzlerce tekrar bulunabilir.
- Yaygınlık: Genomda yaygın olarak bulunurlar, ancak belirli bölgelerde yoğunlaşmışlardır.
- Kalıtım: Mendelyen kalıtım kurallarına göre aktarılırlar. Her birey ebeveynlerinden birer alel alır.
- Mutasyon Oranı: Minisatelitlerin mutasyon oranları, diğer DNA bölgelerine göre daha yüksektir. Bu durum, popülasyon içindeki genetik çeşitliliği artırır.
Kullanım Alanları:
- Genetik Parmak İzi (DNA Parmak İzi): Bireyleri ayırt etmek için kullanılır. Her bireyin minisatelit profili benzersizdir (tek yumurta ikizleri hariç).
- Babalık Testi: Bir çocuğun biyolojik babasının belirlenmesinde kullanılır. Çocuğun minisatelit profili, biyolojik ebeveynlerinden gelen alelleri içermelidir.
- Adli Tıp: Suç mahallerinde bulunan DNA örneklerinin analizi ve şüphelilerin belirlenmesinde kullanılır.
- Popülasyon Genetiği: Popülasyonlar arasındaki genetik ilişkileri ve evrimi incelemek için kullanılır.
- Hastalık Genlerinin Belirlenmesi: Bazı minisatelit bölgeler, belirli genetik hastalıklarla ilişkilendirilmiştir.
- Bitki ve Hayvan Islahı: Arzu edilen özelliklere sahip bitki ve hayvanların seçimi için kullanılır.
Kategoriler